Moeten onze kinderen méér robot of méér mens worden?

“Papa, ik wil niets worden. Jij bent ook niets geworden, he papa!”

Mateo stapt net uit de wagen, nadat ik hem op school heb opgepikt. Ik schrik even van zoveel directheid, maar antwoord dan snel: “Nee, da’s waar. Ik ben vanalles en niets. Maar wil jij écht niets worden dan?”

“Nee, want dan lachen kinderen mij uit”, zo antwoordt hij.
Ik denk even na wat ik hierop kan zeggen.

“Ze lachen je uit? Hmm, da’s niet leuk. Waarom doen ze dat?” vraag ik.

“Wel, kinderen die weten wat ze later willen worden, zoals politie of brandweerman, daar wordt mee gelachen”, antwoordt hij.

“Belachelijk,” antwoord ik. “Maar eigenlijk moet je je daar nu niet teveel van aantrekken. Jij moet sowieso je eigen zin doen. En beter worden in de dingen die je goed en graag doet. Wil je écht niets worden?”

“Ja, misschien toch wel dan. Onderzoeker.” En hij haalt een steen uit zijn jaszak, die hij op school vond. “Want ik heb een asteroïde-steen en dat interesseert me wel! Kijk, die stenen hebben kleine botjes. Die zijn heel speciaal. Je mag ze even bij jou houden, papa!”

Hij geeft me zijn speciale steen en weg is ie. Afgelopen ook ons gesprekje over ‘iemand worden’.

Mateo is heel nieuwsgierig. Altijd al geweest. Binnen een aantal maanden wordt ie zeven, stilaan op een leeftijd waar hij ook vragen stelt over wie hij later zal zijn. Zoals bij zo goed als alle kinderen is zijn vader één van zijn rolmodellen.

Dit kleine gesprekje deed me zelf opnieuw stilstaan bij zijn toekomst. De toekomst in pakweg 2050. Hij zal dan veertig zijn. De leeftijd van zijn vader nu.

De lineaire ‘job’ of ‘carrière’ zoals wij die nu kennen zal ongetwijfeld nog wel bestaan, maar zal zeker niet het meest benijdenswaardige levenspad zijn. Zoals ik al eerder schreef, de transitie is ingezet. Er is geen weg terug. De transitie van kenniswerker naar ondernemerschap zal in 2050 heel wat verder staan. Zoals bij alles heb je ‘Early Adopters’, en aan het einde de dinosaurussen.

“Artificial Intelligence, deep learning, machine learning — whatever you’re doing if you don’t understand it — learn it. Because otherwise you’re going to be a dinosaur within 3 years.” (Ondernemer Mark Cuban in een interview met Jason Hirschhorn)

Dinosaurussen zijn nu nog zijn passie, maar dat zijn zoon er één wordt, wil elke vader liefst voorkomen.

Hopelijk kan ik hem meegeven dat hij niet aan slechts één ding of identiteit moet denken voor later, maar aan vaardigheden waardoor hij snel kan schakelen. “Niets worden” in zijn voordeel gebruiken. Diversificatie als ultieme ambitie. De school is een enorm waardevolle brede basis en leerplek, maar daar zal ie uiteindelijk eerder in één richting geduwd worden. Het thuisfront zie ik als een cruciale aanvulling in de diepte en die “alles en niets” richting.

Hieronder een poging wat ik bedoel schematisch voor te stellen.

Dit schema zal ongetwijfeld regelmatig evolueren, maar helpt me nu alvast huidige en toekomstige verantwoordelijkheid te verduidelijken.

Het herinnert me er ook aan dat ik zéker niet alle verantwoordelijkheid bij het lerarencorps moet plaatsen.

Want voor de toekomst wil ik niet dat mijn kinderen in de één beroep, één inkomen val trappen. Hopelijk begrijpen ze dat snel. Want zij die de robots of de toegenomen automatisatie succesvol gaan bestrijden – en dus gaan overleven – zullen van verschillende markten thuis moeten zijn.

Jezelf heruitvinden

De wereld verandert razendsnel. Een aantal jaren geleden hadden we geen tablets of smartphones. Nu zijn er meer dan één miljard mensen die er eentje hebben.

Een aantal decennia geleden hadden we geen zoekmachines. Nu heeft iedereen de hele kennis uit de wereld aan zijn vingertoppen.

De grootste artiesten vonden zichzelf elke vijf jaar uit. Picasso is hiervan een voorbeeld.

De beste zakenmensen vinden zichzelf elke paar jaar uit. Steve Jobs, Elon Musk en Richard Branson zijn hier mooie voorbeelden van. Onlangs keek ik naar de boeiende documentaire van “Tony Robbins, I am not your guru” op Netflix. Robbins’ drive en focus is aanstekelijk. Ook hij is nog steeds vastberaden permanent te groeien. Actrice Beyonce beseft dat ze elke twee jaar met een totaal nieuwe creatieve aanpak moet komen.

Jezelf heruitvinden wordt dus nodig. Maar wat is jezelf heruitvinden?

Nieuwe bronnen van inkomsten zoeken bijvoorbeeld. Uiteraard is geld belangrijk. Het is één van de vele tools, maar wel een cruciale. Geld koopt vrijheid.

Maar heruitvinding is ook: welzijn vinden.

In zijn boek “Reinvent Yourself” spreekt James Altucher over drie essentiële zaken om welzijn te vinden: vrijheid / relaties / competentie.

Slaag je erin die elke dag een beetje te verhogen, dan vind je welzijn.

Doe je elke dag hetzelfde, dan ga je nooit die drie zaken in je leven doen groeien.

Jezelf heruitvinden vindt elke dag plaats. Het is niet iets dat je bereikt door elke vijf jaar op te staan en te zeggen: “OK, vandaag is mijn Ik-Vind-Mezelf-Opnieuw-Uit-Dag”.

Wat is “heruitvinden” volgens de definitie van James Altucher?

  1. Vrijheid op verschillende manieren interpreteren (verwachtingen verminderen, inkomstenbronnen vermeerderen zodat je niet door één bron wordt gecontroleerd)
  2. Relaties verbeteren. Mentors en rolmodellen vinden die jou iets kunnen bijbrengen. Zelf de volgende generatie (willen) coachen. Vrienden vinden die je doen groeien en je uitdagen. Dat is je “scene”. Iedereen die door de fase van heruitvinding gaat, heeft een scene nodig.
  3. Goede gewoontes. Denk hierbij aan de 5×5 regel. Je bent niet enkel het gemiddelde van de vijf mensen rond jou. Je bent het gemiddelde van de vijf gewoontes die je doet, de dingen die je eet, de ideeën die je hebt, de informatie die je opneemt etc.

De quote uit het boek die me het meeste bijbleef, is:

Leren stopt nooit. Heel veel mensen sterven op hun 25ste maar worden pas in hun kist gestoken op hun 75ste. Het leren stopte voor hen heel vroeg.

De robots komen eraan

Iedereen beseft dat er een fundamentele shift in de relatie tussen werkers en machines gebeurt. Deze shift zal volgens sommigen uiteindelijk één van onze basisassumpties van technologie in vraag stellen, namelijk dat machines tools zijn die de productiviteit van werkers verbeteren.

Machines zelf zijn werkers aan het worden, en de lijn tussen tussen de capaciteit om arbeid en kapitaal te produceren is meer en meer aan het vervagen. Ondernemer Bill Gates gaat zelf zo ver om een belasting op robots te willen heffen. 

Heel wat mensen hebben dus schrik van de robots. Ze komen er al lang aan. Klassiek denk je dan natuurlijk aan de mens-robots zoals je ze in Japan al meer dan tien jaar ziet rondlopen. Maar het is het proces van digitalisatie en automatisatie dat vooral wordt bedoeld. Artificiële Intelligentie, chat bots, The Internet of Things, al die zaken.

Onlangs bekeek ik een boeiende keynote presentatie van Steven Van Bellegem. Zijn verhaal was er één van positiviteit. Voor de mens die het goed aanpakt. Terecht ook. Robots zijn nog altijd niet goed in emoties. Da’s de ‘human touch’. En zolang we daarin het verschil kunnen maken, moeten we dat ook veel meer doen.

Empathie, passie en creativiteit. Die drie zaken zijn super belangrijk. Voor de leraar die werkt met kinderen. Of de dokter die werkt met zijn patiënten. Hiermee kunnen we een verschil maken. Het menselijke deel gaat schaarser worden en daarmee kunnen we dus écht een verschil maken.

“Computers confirm, and people can smile”. (Steven Van Belleghem)

Winnaars gaan die menselijke transformatie het beste realiseren.

Dat is ook de boodschap die ik mijn zoontjes wil meegeven. Het digitale is belangrijk. Kennis ervan is een no-brainer. Maar ze moeten vooral opgroeien tot kerels die uitmunten in empathie, passie en creativiteit. De dingen waarmee ze altijd een verschil gaan kunnen maken ten opzichte van robots en automatisatie.

Hoe een verschil maken?

Hoe ervoor zorgen dat mijn kinderen dit bereiken? Geen idee hoe dit verder te optimaliseren voor de toekomst, maar een aantal preventieve stappen – in grote lijnen een verdere uitwerking van het ‘school-thuis schema’ hierboven – heb ik wel al in mijn hoofd.

En dat is:

  1. Zoveel mogelijk DIEP werk en goede gewoontes stimuleren. Dat betekent: tijd nemen om voor het slapen gaan rustig en lang met hen te praten over de onderwerpen die hen bezighouden. Maar ook: hen (binnenkort) te stimuleren dagelijks een boek te lezen gedurende minstens 30 minuten in één lange ‘stretch’ (zonder onderbrekingen).
  2. De waarde van HARD werken promoten. Aan iets beginnen. En het afwerken. Vandaag is het slecht weer om atletiek te doen? Je hebt niet veel zin? Ok, maar als je sneller en sterker wil worden, moet je volhouden. We kleden ons erop en gaan toch. Zonder extra beloningen. De intrinsieke voldoening als drijfveer op termijn.
  3. TV tijd beperken. Op zich gaat dit niet zo moeilijk zijn. Spelen is belangrijker dan TV-kijken. Dat beseffen ze al. TV kijken is vaak om een klein beetje tot rust te komen, als we merken dat ze nog druk door het huis crossen voor het slapen gaan.
  4. De ‘Systems Mindset’ overbrengen. Het concept is best eenvoudig. Sam Carpenter heeft er een heel boek aan gewijd, maar het komt erop neer dat elk resultaat in je leven voorafgegaan wordt door een eenvoudig stap-per-stap lineair proces, en elk resultaat in de toekomst ook wordt voorafgegaan door een eenvoudig stap-per-stap lineair systeem (1->2->3->4 = Resultaat). Om de resultaten in je leven te bereiken die je wil, moet je die processen op een assertieve manier gaan managen. Dat inzicht is cruciaal. Om een kind dat duidelijk te maken, moet ik nu al trachten aan te tonen hoe elk product (werking frigo, productieproces kleren, loodgieterij in huis, rol en werking wasmachine etc) tot stand is gekomen en hoe het beter gemaakt kan worden in de toekomst. Die nieuwsgierigheid prikkelen gaat hem ook veel ondernemender maken dan ik ooit ben geweest.
  5. Eentje voor de verdere toekomst, waarvan ik nog géén idee heb hoe te realiseren: smartphone-gebruik en social media betrokkenheid beperken. De enorme waarde ervan aantonen. Maar ook het verslavende tijdverslindende aspect ervan benoemen. Om ‘Digital Drug Dementia’ te vermijden.

Mijn huidige conclusie is dat we net méér robot (in controle; gestructureerd; procesmatig) en méér mens (empathisch; gepassioneerd; creatief) moeten worden.

Die taak enkel bij het schoolsysteem plaatsen is kortzichtig, naïef en onuitvoerbaar.
Maar van de komst van robots zouden we niet bang mogen zijn.

%d bloggers liken dit: