De solo-ondernemer maakt plannen in functie van optionaliteit

Ondernemingsplannen heb ik de voorbije jaren met de regelmaat van de klok in elkaar moeten boksen. Telkens teamwerk. Een vermoeiend, onwennig proces. Vaak ook last-minute. Te wijten aan bedrijfspolitiek. En omwille van een groot wishful thinking aspect. Weinig optionaliteit!

De review-cyclus van plannen wordt alsmaar korter

De voorbije decennia zijn revisies van ondernemingsplannen binnen grote of kleine bedrijven, over alle sectoren heen, steeds korter geworden. Bedrijven die tienjarenplannen maakten, maken nog slechts vijfjarenplannen. Bedrijven die vijfjarenplannen maakten, doen het nu met driejarenplannen. Grote bedrijven zoals Truvo (nu FCR Media Belgium) die ooit driejarenplannen maakten, focussen zich nog maar op éénjarenplannen (MTP, Mid-Term Plan).

Omgevingsfactoren veranderen snel. Iedereen beseft dat flexibiliteit troef is. Soepelheid ontbreekt vaak. En dus worden de planningsschema’s korter. Bij opstartende bedrijven is die review-cyclus typisch nog veel korter.

Toen ik begin dit jaar volledig de kaart trok van mijn persoonlijke avontuur en mijn bijberoep tot hoofdberoep omtoverde, besefte ik dat ik voor mijn eigen gemoedsrust heel duidelijke doelstellingen moest definiëren voor het hele jaar 2016. En die doelstellingen regelmatig moest reviewen. Om te zien hoe ik op elk van de punten aan het scoren was. Het mocht een beetje overgangs-sabatical worden. Dat gunde ik mezelf wel. Maar toch niet té veel. Want stiekem was er het besef dat ik misschien te weinig zou realiseren van wat ik beoogde. En zo geschiedde.

Daarom ben ik voor dit jaar een stapje verder gegaan. Ik besef nu dat ik best op hele kortere termijn moet plannen en denken.

En de reden hiervoor is eenvoudig: focus en optionaliteit.

Focus in de zin dat ik me op een aantal taken en doelstellingen tracht te concentreren, en daarin voldoende vooruitgang moet boeken zonder mezelf vast te rijden. Vereenvoudigen ook. Less is more. Dat ene ding goed doen. 

Nassim Taleb: anti-fragiliteit en optionaliteit

antifragile

Optionaliteit is een begrip uit het boek ‘Anti-fragile’ van de Libanees-Amerikaanse auteur Nassim Taleb. Zijn kernvraag uit het boek. Wat is het omgekeerde van fragiel?

Na de bijna-implosie van de wereldeconomie in 2008 werd het pijnlijk duidelijk dat veel concepten en constructies uit onze samenleving zeer fragiel waren. Of anders gesteld: er zijn zeldzame, onvoorstelbare gebeurtenissen met een extreme impact (‘Zwarte Zwanen’). En onze samenleving is zeer kwetsbaar voor de schokken hiervan. Banken bleken zeer fragiel. De euro was fragiel. Aandelenmarkten zo mogelijk nog meer.

Talebs punt is dat we deze constructies, wanneer we ze minder fragiel proberen te maken, vaak net zo statisch, rigide en groot maken dat ze niet meer kunnen functioneren.

We kunnen een bank zo risicoveilig maken dat ze inderdaad minder kwetsbaar wordt. Tegelijkertijd zal ze niet meer goed kunnen functioneren.

Dus ging Taleb op zoek naar concepten die anti-fragiel waren. Dingen die profiteren van schokken, die groeien als ze worden blootgesteld aan onvoorspelbaarheid, willekeur, chaos en stress. Dingen die houden van avontuur, risico en onzekerheid.

Zijn belangrijkste conclusie was dat daar in taal geen woord voor bestaat. We hebben geen woord dat precies het tegenovergestelde bekent van fragiel. Daarom dus ‘anti-fragiel’. Een term die verder gaat dan veerkracht. Het veerkrachtige is bestand tegen schokken en blijft hetzelfde, het anti-fragiele wordt beter.

“We zijn machtiger dan ooit te voren, duizend maal sterker, met onze atoombom, het DNA en de reis naar de maan. Maar we zijn nu niet duizend maal gelukkiger dan in de middeleeuwen of langer geleden.” (Bron: Yuval Noah Harari, in Sapiens)

Hetzelfde geldt uiteraard voor individuen. Ook mensen zijn in toenemende mate fragiel geworden. Historicus Yuval Noah Harari, auteur van Sapiens, heeft hier een interessante verklaring voor. En dat is dat mensen de top van de voedselketen relatief snel bereikten. De rest van de voedselketen was hier niet kaar voor. En wij ook niet. We voelen ons als menselijke soort angstig en gestresseerd, omdat we het niet gewoon zijn aan de top te staan.

Wat er ook van zij, de huidige spreekwoordelijke ‘gouden kooi’ is wellicht de anti-these van een anti-fragiel individu.

In datzelfde discours spreekt Taleb ook over optionaliteit.

taleb-antifragile-emmanuel-amberber-favorite-book-2012

Opties dus. Alle opties die je meer voordeel dan nadeel bieden, zijn de vectoren van ‘anti-fragiliteit’. Of in de letterlijke woorden van Taleb:

If you “have optionality,” you don’t have much need for what is commonly called intelligence, knowledge, insight, skills, and these complicated things that take place in our brain cells. For you don’t have to be right that often. All you need is the wisdom to not do unintelligent things to hurt yourself (some acts of omission) and recognize favorable outcomes when they occur.

Option = asymmetry + rationality

Het belangrijkste hierbij is dat jouw inschatting niet op voorhand moet worden gemaakt. Enkel erna. Het mechanisme van trial & error met opties (fail-fast-aanpak). Dat betekent: fouten aan lage kost, met gekende maximale verliezen, en daardoor een zo positief mogelijk resultaat.

2017-01-19_0709

Dat is een centraal kenmerk van positieve Zwarte Zwanen. Sommige bedrijven passen dit al toe. Google X bijvoorbeeld heeft een ‘Rapid Evaluation Team’ dat al het menselijke en technologisch denkbare doet om nieuwe ideeën te laten falen.

Het centrale punt van Taleb’s optionaliteit is zijn stelling dat voorspellingen in onze moderne wereld onmogelijk zijn. In plaats van te voorspellen wat er gaat gebeuren, moet je je zelf zo positioneren dat je optionaliteit hebt. Je evalueert enkel als je alle informatie hebt. En neemt dan een rationele beslissing. 

Geduld of de verwachting dat alles dat de moeite loont, lang duurt

Focus en aandacht worden stelselmatig belangrijker. Of anders gezegd: in het verleden kregen aandacht en energie heel wat minder belang dan nu. Een term als ‘The Attention Economy’ bijvoorbeeld is een begrip dat pas deze eeuw opdook met de komst van het internet.

In een wereld waar steeds minder mensen de moeite doen om ergens diep in te duiken, worden zij die dit wel doen steeds invloedrijker.

Typisch hiervoor is de hele recente discussie over “Fake News” in de media. Aan de basis een (eind)strijd tussen klassieke (clickbait) media die op de vlakte blijven in hun diepgang/analyse en alle mogelijke alternatieve kanalen die in sommige gevallen wel nuance en diepgang trachten aan te bieden.

Alles wat de moeite loont, kost heel wat tijd. Persoonlijke of zakelijke stabiele relaties zijn hier het mooiste voorbeeld van. Van project naar project springen is vaak een recept om over de lange duur te falen.

Optimaliseer zelf voor optionaliteit

Anderzijds hoor je ook termen als wendbaarheid, mentale weerbaarheid en aanpassing. Iedereen beseft dat als de externe omgeving en de markt verandert, er druk is om de trein in te halen. Mee te zijn. Met als gevolg dat alles in sneller en sneller tempo door elkaar wordt geschud.

Een ervaring die ik tijdens mijn Truvo-jaren aan de lijve mocht ondervinden. Op een bepaald ogenblik werd er enorm snel van project naar project geschakeld. Gevolg: heel veel werk is en was tevergeefs. Belandde zelfs in de prullenmand. Dat frustreert. Een ander gevolg was dat heel wat niet-digitale mensen moeite hadden om bij te blijven. Ondanks alle mogelijke trainingssessies die HR aanbood.

Groei bleef weg en er ontstond een negatief kantelmoment. Uiteindelijk was het resultaat een faillissement en overname. Met heel wat angst, stress en verdriet voor bijna iedereen in het proces.

De ideale oplossing voor een vooruitziend individu is dus optionaliteit. De fout die heel wat mensen maken is dat ze hun kennis gaan gebruiken om het “juiste” te doen op voorhand. Terwijl ze beter uiteenlopende opties (en mogelijkheden) uitwerken en enkel die opties nemen die het meest waardevol zijn wanneer de conclusie voor de hand ligt.

Lees er daarom enkele financiële boeken op na die focussen op cycli in vastgoed, aandelen, obligaties, goud/zilver, olie etc. Je hoort steevast de aanbeveling altijd liquide te blijven. Cash bij de hand te hebben. Ook dat is optionaliteit.

In je vriendenkring zie je vaak het omgekeerde. We maken gelijkaardige commitments in carrière of leven. Een hypotheek wordt gebruikt om een huis of appartement te kopen want ‘ik betaal nu huur en dan kan ik toch even goed iets opbouwen’.

Optionaliteit verdwijnt. Een buitenkansje in een andere stad of land? De mogelijkheid naar de andere kant van de wereld te verhuizen? Onmogelijk, want ‘ik heb een hypotheek’!

En ondertussen gebeurt (en passeert) het leven

Bovenop dat spanningsveld tussen focus en optionaliteit is er niet alleen de externe realiteit die verandert, maar ook jouw eigen leven. Wat ik vijf jaar geleden ambieerde, is heel wat anders dan nu. Zo heeft het vaderschap mijn prioriteiten en dagindeling behoorlijk door elkaar geschud. En wat ik binnen vijftien jaar zal wensen met kinderen die dan bijna het huis zijn, zal er wellicht nog anders uitzien.

Anti-fragiele planning en zoveel mogelijk optionaliteit, is de oplossing.

Ondernemer James Altucher is een mooi voorbeeld van een anti-fragiel persoon. Op een bepaald ogenblik koos hij er voor om al zijn bezittingen weg te doen. Wat overbleef was een zakje kleren, een rugzak met laptop, een iPad en een telefoon. Wellicht omwille van de optionaliteit. Hierdoor is hij vrij en goed gewapend om snel en veerkrachtig te reageren op de opportuniteiten van het leven.

Nieuwe planningscycli?

Wat is dan het verschil tussen mijn vorige éénjaren-plan en hoe ik het nu aanpak?

Vooral meer aandacht voor details. En de frequente reflectie- en evaluatieperiodes. Elk kwartaal evalueer ik nu de grote lijnen van wat ik wil (mijn langetermijnvisie), wat de markt (klanten) me wellicht zal betalen en wat ik goed kan (mijn sterke punten). Ik werk dan doelstellingen uit die én falsifieerbaar (ja/nee?) én kwantificeerbaar zijn. Ze hebben in mijn hypothese het meeste impact om die bepaalde doelstelling te behalen.

‘Veel klanten deze maand’ is niet falsifieerbaar. ‘Enkel tevreden klanten deze maand’ is wel een falsifieerbare doelstelling, en ‘Vijf nieuwe klanten en drie terugkerende klanten’ is een goed gekwantificeerde doelstelling.

Elke 90-dagen trek ik een sprintje waar die kleine vuistregels me goed van pas komen. Elke nieuwe opportuniteit evalueer ik volgens het principe “Brengt dit me dichter of verder bij mijn doel om xxx te realiseren”.

Elke maand in die 90-dagen sprint kies ik dan de 1 tot 3 “hoogste prioriteit” initiatieven die het meeste kans hebben tot de kwartaaldoelstelling.

Elke week kies ik 1 tot 3 “hoogste prioriteit” initiatieven die moeten leiden tot de maanddoelstelling.

Dagelijks kies ik 1 tot 3 “hoogste prioriteit” initiatieven die leiden tot de weekdoelstelling.

Op die manier geeft plannen energie. Het is motiverend, haalbaar en duidelijk.

Anti-fragiel leven is piece of cake.

  1. […] Daarnaast zie ik het als een aanzet tot brainstorming met andere personen die interesse zouden hebben in dit soort project. Alweer optionaliteit. […]

    Beantwoorden

  2. […] Daarnaast zie ik het als een aanzet tot brainstorming met andere personen die interesse zouden hebben in dit soort project. Alweer optionaliteit. […]

    Beantwoorden

  3. […] iets niet werkt, gaan we het best niet constant herhalen. Verstandige mensen herbekijken hun opties. Ze passen aan. Ze stoppen ermee. “Waanzin is altijd hetzelfde blijven doen en toch een ander […]

    Beantwoorden

  4. […] iets niet werkt, gaan we het best niet constant herhalen. Verstandige mensen herbekijken hun opties. Ze passen aan. Ze stoppen ermee. “Waanzin is altijd hetzelfde blijven doen en toch een ander […]

    Beantwoorden

Geef een reactie

%d bloggers liken dit: